Tι σημαίνουν λατινικές φράσεις που ακούμε καθημερινά

Από την τηλεόραση, το ραδιόφωνο, τις εφημερίδες και τα περιοδικά, δεν υπάρχει περίπτωση να μην συναντήσουμε τη λατινική γλώσσα. Αν και πολλοί από εμάς την έχουμε διδαχθεί, σχεδόν πάντα “σκαλώνουμε” σε αυτή την φράση, που έχουμε ακούσει πολλές φορές, αλλά δεν θυμόμαστε τι ακριβώς σημαίνει.Επειδή λοιπόν η λατινική γλώσσα αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής και καθημερινότητάς μας, καλό είναι να θυμηθούμε ξανά τις πιο κοινές φράσεις και γιατί όχι να ξεκινήσουμε να τις βάζουμε περισσότερο στη ζωή μας.Τα λατινικά είναι η γλώσσα που μιλούσαν αρχικά στην περιοχή γύρω από τη Ρώμη, το λεγόμενο Λάτιο. Έγινε πολύ σημαντική ως επίσημη γλώσσα της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Όλες οι ρομανικές γλώσσες (γνωστές και ως λατινογενείς) προέρχονται από τα λατινικά και πολλές λατινικές λέξεις υπάρχουν στις σύγχρονες γλώσσες όπως τα αγγλικά.Οι πιο σημαντικές φράσειςa posteriori              [συμπέρασμα] μετά από εμπειρική παρατήρησηa priori                     εκ των προτέρων, θεωρητικά, χωρίς παρατήρησηad hoc                     γι 'αυτό ειδικάadvocatus diaboli    ο δικηγόρος του διαβόλουalma mater             τροφός μητέρα (χρήσ. για πανεπιστήμια)alter ego                ο άλλος εαυτόςaltera pars              η άλλη πλευράa cappella              στην εκκλησία (μτφ., χωρίς τη συνοδεία μουσικής)anno domini          [κατά] το έτος του Κυρίουaqua fortis             νιτρικό οξύaqua vitae            νερό της ζωής (χρησ. για αλκοολούχα ποτά)audio, video, disco   ακούω, βλέπω, μαθαίνω aurora borealis        βόρειο σέλαςave maria                χαίρε Μαρίαbona fide                 με καλή πίστηbona fortuna           καλή τύχηcasus belli              αιτία πολέμουcorpus Christi         το σώμα του Χριστούcui bono?               ποιος ωφελείται (ποιος είχε κίνητρο)cum laude              μετά επαίνουcurriculum vitae     πορεία της ζωής (βιογραφικό σημείωμα)de facto                 εμπράκτως  εκ των πραγμάτωνde iure                   σύμφωνα με το νόμο δικαιωματικάde profundis          εκ βαθέων (Ψαλμοί Δαβίδ)erga omnes           έναντι όλωνex cathedra           από καθέδραςex libris                  από τη βιβλιοθήκη, από τη βιβλιογραφίαex officio                 από θέσεως ισχύοςhabeas corpus       πρέπει να έχεις το σώμα (πρέπει να δικαιολογείς την δίκη)habemus Papam!   έχουμε Πάπα (στην αναγγελία εκλογής Πάπα)hic et nunc              εδώ και τώραhomo erectus         όρθιος άνθρωπος (ανθρωπολογικός όρος)homo sapiens        έμφρων άνθρωπος (ανθρωπολογικός όρος)homo universalis   άνθρωπος με γενικά ενδιαφέροντα και πολλές γνώσειςhonoris gratia        τιμής ένεκενin absentia            ερήμηνin extremis            στα άκρα, σε ακραία περίπτωση, στην εσχάτη περίπτωσηin memoriam         εις μνήμηνin nomine domini  εις το όνομα του Κυρίουin principio            επί της αρχήςin promptu            με ετοιμότητα, άμεσα (γρήγορα)in situ                   επί τόπου, αυτοψίαin vitro                  στο γυαλί (μτφ. σε τεχνητές συνθήκες, στο εργαστήριο)in vivo                  σε πραγματικές συνθήκεςipso facto           με βάση το γεγονός αυτό καθαυτόlapsus calami     τυπογραφικό λάθοςlapsus linguae    γλωσσικό ολίσθημαlingua franca      Γαλλική γλώσσα (μτφ., οικουμενική γλώσσα)Magna Carta      μεγάλο χαρτί, η σύμβαση των δικαιωμάτων του 1215 (Αγγλία)magna cum laude με μεγάλο έπαινοmagnum opus   το μεγάλο έργο [της ζωής]manus in mano  χέρι-χέριmare nostrum    η θάλασσά μας (η Μεσόγειος)mea culpa          λάθος μουmemorandum      υπόμνημα, μνημόνιοmodus vivendi    τρόπος ζωήςmoratorium        καθυστέρησηmutatis mutandis   μετά τις απαραίτητες αλλαγές, τηρουμένων των αναλογιώνnovus ordo        νέα τάξηOpus Dei          έργο του Θεού (παραθρησκευτική οργάνωση των Καθολικών)pater familias   ο πατέρας της οικογένειαςpax romana      ρωμαϊκή ειρήνηper capita          κατά κεφαλήνper cent            τοις εκατόper se               καθ' ευατόν, μόνος του, μόνο τουpersona non grata   ανεπιθύμητο πρόσωποpost hoc            μετά από αυτόpost mortem      μετά θάνατον (και αυτοψία)primus inter pares πρώτος μεταξύ ίσων (τίτλος των Ρωμαίων αυτοκρατόρων)pro bono [publico] για το [κοινό] καλόpro forma           για τους τύπους (τυποποιημένο έγγραφο)pro patria         υπέρ πατρίδοςquid pro quo    κάτι για κάτι (κάτι σε ανταπόδοση)quo vadis?       πού πηγαίνεις;scripta manent   τα γραπτά μένουνsine nobilitatis    χωρίς ευγενική καταγωγή (προέλευση του SNOB)sine qua non      εκ των ων ουκ άνευstatus quo         το κατεστημένο, η υπάρχουσα κατάστασηsui generis         ιδιότυπος, ιδιότροπος, ιδιόμορφοςsumma summarum το άθροισμα των αθροισμάτων, τελικό άθροισμαtabula rasa       λευκή πλάκα, μετφ. άγραφο χαρτί, σε νέα βάσηterra incognita    άγνωστη γηveni, vidi, vici     ήρθα, είδα, νίκησαverbatim           [ακριβώς] κατά λέξηverbatim ac litteratim κατά λέξη και κατά γράμμαvice versa       και αντιστρόφως, ανάποδαvivat                ζήτωΠερισσότερα φιλολογικά θέματα εδώ.