Τα έπη των Αριμασπών – 25 (Δημ. Σαραντάκος)

Εδώ και κάμποσο καιρό άρχισα να δημοσιεύω, σε συνέχειες, κάθε δεύτερη Τρίτη συνήθως, το μυθιστόρημα του αλησμόνητου πατέρα μου, του Δημήτρη Σαραντάκου, «Τα έπη των Αριμασπών» (2004). Η σημερινή συνέχεια είναι η εικοστή πέμπτη. Η προηγούμενη συνέχεια βρίσκεται εδώ.Την προηγούμενη φορά είχα προαναγγείλει ότι με τη σημερινή δημοσίευση θα ολοκληρωνόταν το μυθιστόρημα. Ωστόσο, τώρα βλέπω ότι το τελευταίο κεφάλαιο, ο επίλογος, που έχει τίτλο «Πέντε χρόνια μετά», είναι πολύ μεγάλο για να πάει μονοκοπανιά και κυρίως χωρίζεται λογικά σε δύο κομμάτια, αν και όχι εντελώς ισομεγέθη. Οπότε σήμερα βάζω το πρώτο μισό και τη μεθεπόμενη Τρίτη θα έχουμε το τέλος. ΠΕΝΤΕ ΧΡΟΝΙΑ ΜΕΤΑΟχτώ μήνες μετά το θάνατο του Βελή ολοκληρώθηκε το προαναγγελθέν Συμπλήρωμα και σύμφωνα με την ειλημμένη απόφαση της Βελήδαινας η εκδοτική επιχείρηση έκλεισε. Εδώ και τέσσερα χρόνια είμαι χωρίς δουλειά αλλά αυτό δε με ενοχλεί ποσώς. Έχω τη σύνταξή μου, δουλεύει ακόμα η Μαργαρίτα και τα λεφτά που έπαιρνα από την Εγκυκλοπαίδεια μας περίσσευαν. Άλλωστε τα έξοδα μας περιορίστηκαν καθώς στο μεταξύ τα παιδιά δημιούργησαν δικές τους οικογένειες και νοικοκυριά. Ούτε φοβάμαι πως θα βρεθώ σε κανένα κενό απασχόλησης. Οσονούπω γίνομαι παππούς (και μάλιστα εις διπλούν, από τη μεγάλη μου κόρη και από τη νύφη μου) και προβλέπω πως θα έχω μπόλικη απασχόληση με τα εγγονάκια.Θα έπρεπε να νοιώθω γαλήνιος και ευχαριστημένος, μα στο βάθος δε νοιώθω έτσι ύστερα από όσα γίνανε τα τρία τελευταία χρόνια. Ακυρώθηκε η ενοποίηση της Αριστεράς, που τόσες ελπίδες μας γέννησε, αλλά δεν είναι μόνο αυτό. Το πιο συγκλονιστικό είναι άλλο: από πρόπερσι έπαψε να υπάρχει η Σοβιετική Ένωση! Είναι κάτι το τόσο απίστευτο, που δε μπορεί να το χωρέσει το μυαλό του ανθρώπου. Στις ατέλειωτες συζητήσεις που είχα με τον Γιώργο τον Λαμπρόπουλο τελειώναμε πάντα με καυγά. Αυτός τόχε λύσει το πρόβλημα. Βρεθήκαν μερικοί προδότες, πράχτορες της ΣΙΑ και διαλύσανε το κόμμα και το κράτος!“Καλά βρε Γιώργο. Εισχώρησαν πράχτορες στο κόμμα και βρέθηκαν και προδότες. Πόσοι θες να ήταν: Εκατό χιλιάδες; Ένα εκατομμύριο; Έστω. Τα τριάντα εκατομμύρια των κομματικών μελών και τα πενήντα εκατομμύρια οι κομσομόλοι τι κάνανε; Και τα τρακόσια εκατομμύρια σοβιετικοί άνθρωποι, πώς αφέθηκαν έτσι χωρίς αντίσταση να προδοθούν; Πώς γκρεμίζονται τα αγάλματα του Λένιν και δε βρίσκεται ένας να αντισταθεί; Ξέρεις τι κάναμε εμείς τον Οχτώβρη του ΄49, στην τρίτη επέτειο από την ίδρυση του Δημοκρατικού Στρατού; Είχε πέσει πια το Βίτσι και ο Γράμμος κι όλα φαίνονταν να είχαν τελειώσει. Κι όμως πήγαμε μια νύχτα με δικιά μας πρωτοβουλία, οι οργανώσεις δε λειτουργούσαν, και γράψαμε σε τοίχους στις Τζιτζιφιές: “Ζήτω ο Δημοκρατικός Στρατός. Ο αγώνας συνεχίζεται”. Εκεί γιατί δε γίνεται τίποτα; Δε σε εντυπωσιάζει η παντελής αδιαφορία που δείχνει ο λαός για τη διάλυση του ΚΚΣΕ και της ΕΣΣΔ;”Ο Γιώργος μου απάντησε με τις στερεότυπες κοινοτοπίες. Δείχνει να περιμένει την απόφαση της Κεντρικής Επιτροπής αναφορικά με τις εξελίξεις στην Ανατολική Ευρώπη για να πάρει θέση. Εκεί φτάσαμε. Να περιμένουμε από άλλους να προβληματιστούν για μας. Για πρώτη φορά πάντως τον είδα να έχει χάσει την παροιμιώδη όσο και εκνευριστική αισιοδοξία του. Κι όχι μόνο αυτό. Σιγά σιγά άρχισε να πέφτει στο άλλο άκρο. Τώρα τα αντιμετωπίζει όλα με γενική απαισιοδοξία, καταστροφολογία και προσμονή κατακλυσμικών γεγονότων.Σε μια συζήτηση που είχαμε μια μέρα σπίτι μου, επηρεασμένος κι από το κρασί που είχαμε πιεί, του ανέπτυξα τις απόψεις μου, σε ύφος κάπως διθυραμβικό και ελαφρώς παλιομοδίτικο“Δεν είν’ έτσι βρε Γιώργο, ο κόσμος δε γυρίζει πίσω. Τώρα θα φανούν τα αδύνατα σημεία του καπιταλισμού και θα τη βρει από κει που δεν το περιμένει κανείς. Ό,τι και να γίνει τα χρόνια του είναι μετρημένα. Η επόμενη ανατολή θα γίνει στη δύση. Κι αν οι ιδέες της Οχτωβριανής Επανάστασης δεν εφαρμόστηκαν, αυτό δε σημαίνει πως δεν έθρεψαν το πιο ωραίο ρομάντζο του εικοστού αιώνα. Πάω στοίχημα πως τα εκατό της χρόνια θα γιορταστούν σ΄όλο τον κόσμο με παλλαϊκές γιορτές και πανηγύρια. Χωρίς φυσικά τις παρελάσεις τανκς και πυραύλων μπροστά από τις εξέδρες με τις ηγεσίες, με τα συντεταγμένα πλήθη να ζητοκραυγάζουν αυθορμήτως και ομοιομόρφως και τα παρόμοια καραγκιοζλήκια”.Αυτό το πιστεύω απόλυτα, μολονότι από πρόπερσι, μετά το δέκατο τρίτο συνέδριο, δεν είμαι πια μέλος του κόμματος. Αυτό μου κόστισε πολύ. Μια ζωή πέρασα στις τάξεις του, από το ΄55, που απολύθηκα από το στρατό, όταν ακόμα το Κόμμα ήταν παράνομο. Τριανταέξι ολόκληρα χρόνια. Ούτε ένα ούτε δύο. Που ήταν, δε διστάζω να το πω, τα καλύτερα χρόνια της ζωής μου. Η συνεχής επαφή με πολύ νεώτερους σύντροφους, που με αντιμετώπιζαν ισοτίμως σαν συνομήλικο τους, με κρατούσε νέο. Πιστεύω πως και απ΄αυτούς αλλά πιο πολύ από τους παλιούς εκείνους αγωνιστές, που γνώρισα μέσα στο Κόμμα, πήρα ανεκτίμητα μαθήματα για μιαν άλλη στάση ζωής. Είχα την αίσθηση πως ανήκα σε μιαν ομάδα ανιδιοτελών ανθρώπων, που είχαν βάλει πάνω από τα προσωπικά ή οικογενειακά τους συμφέροντα, αξίες ανεξίτηλες και διαχρονικές και πως κάτι προσέφερα σε μιαν υπόθεση, που αφορούσε εκατομμύρια ανθρώπους σ΄όλη τη γη. Τελικά από το Κόμμα πήρα περισσότερα από όσα  του έδωσα.Σε μια συζήτηση που είχαμε οι τέσσερις στο σπίτι του Δημήτρη, του είπα“Πιστεύω πως δεν έφυγα εγώ από το κόμμα αλλά μάλλον το κόμμα έφυγε από μένα. Είπαμε να προχωρήσουμε μπροστά κι αυτοί κάνανε πίσω”.“Νομίζω πως πρέπει τελικά να επαναπροσδιοριστούν ορισμένες έννοιες, μπήκε στην κουβέντα η Λασκαρίνα, γιατί έχουν δημιουργηθεί πολλές συγχίσεις και παρανοήσεις. Και πρώτα πρώτα πρέπει να ξεκαθαριστεί ποιος είναι σήμερα αριστερός και ποιος δεξιός. Ο ισχυρισμός ότι αριστερός είναι όποιος ψηφίζει αριστερά κόμματα, φρονώ πως είναι, επιεικώς, ανακριβής”.“Θαρρώ πως ένας ορισμός του αληθινού κομμουνιστή είναι: αυτός που αγαπάει τους ανθρώπους. Που θεωρεί υπέρτατη αξία τον ίδιο τον άνθρωπο. Άρα ο αληθινός κομμουνιστής δε σκοτώνει ανθρώπους για να ωφελήσει την ανθρωπότητα, ούτε τους θυσιάζει στην εφαρμογή της γραμμής ή στο ξεπέρασμα του πλάνου. Θυμάστε τι είπε ο Τσε στα 1962, μου φαίνεται; “ο οικονομικός σοσιαλισμός χωρίς κομμουνιστική ηθική δε μ΄ ενδιαφέρει” κι αμέσως μετά παράτησε υπουργηλίκια και πόστα και ξαναβγήκε στο βουνό, στη Βολιβία. Και άγιασε…”“Εγώ πάντως δίνω μεγάλη σημασία στη συνέπεια, την οποία τη θέλω να αρχίζει από την προσωπική ζωή και συμπεριφορά του καθενός, πήρε το λόγο η Μαργαρίτα. Να αρχίζει από την οικογένεια. Οι άντρες που βολεύονται με την υποδεέστερη θέση της γυναίκας στην κοινωνία και στο σπίτι, μπορεί να θεωρούνται αριστεροί ή κομμουνιστές; Κι όμως ξέρω πολλούς τέτοιους, στελεχάρες στο Κόμμα, που μιλάνε συνεχώς για την ισότητα του άντρα και της γυναίκας αλλά στο σπίτι τους αφήνουν στη γυναίκα τους όλες τις άχαρες κι αχάριστες δουλειές του νοικοκυριού. Τι σόι αριστεροί είναι αυτοί;”“Εσύ παραπονιέσαι, που έχεις το Νίκο δεξί σου χέρι;”“Βρε δε μιλάω για μας τους δύο, μιλάω γενικά…”“Τελευταία είναι πολύ της μόδας η θεωρία πως δεν υπάρχουν πια αριστεροί και δεξιοί, παρατήρησε ο Δημήτρης. Στην πραγματικότητα είναι άλλοθι για όσους γίνανε συντηρητικοί και ντρέπονται να το πουν εξ αιτίας του αριστερού παρελθόντος τους. Η διάκριση αριστερός : δεξιός εξακολουθεί να υφίσταται αλλά δεν ταυτίζεται απολύτως με την αντίστοιχη κομματική ένταξη”.“Εγώ πάντως έχω αποσυνδέσει την ιδιότητα του κομμουνιστή με την ιδιότητα του μέλους του κόμματος. Πιστεύω πως εξακολουθώ να είμαι κομμουνιστής, όπως ήμουνα επί τριανταέξι χρόνια. Άλλωστε στο Κόμμα δε μπήκα για να κάνω καριέρα. Για να βοηθήσω μπήκα. Πάντα ήμουν απλό μέλος του και όσες φορές μου αναθέταν κάποιο πόστο ήταν για να καλυφθούν συγκεκριμένες ανάγκες. Όταν αυτό τέλειωνε ξαναγινόμουν όπως και πριν, απλός στρατιώτης. Αυτό μου αρκούσε και με γέμιζε. Αλλά και τώρα, αποσυνάγωγος πια, εξακολουθώ να το αγαπώ το Κόμμα. Μόνο που το αντιμετωπίζω αλλιώς. Όπως αντιμετωπίζει κανείς τον πατέρα του, που έπαθε κάτι σαν γεροντική άνοια. Εξακολουθεί να τον αγαπάει αλλά φυσικά δεν ακούει τις συμβουλές του”.Του Δημήτρη του άρεσε αυτό που είπα, γιατί γέλασε με την καρδιά του. Αυτός σε πολλά σημεία είναι πιο αριστερός από μένα, έχει και πιο άρτια θεωρητική κατάρτιση αλλά δε μπαίνει εύκολα στα κομματικά καλούπια. Ίσως γιατί, καθώς είναι τέσσερα χρόνια μικρότερός μου, δεν πέρασε από την ΕΠΟΝ. Εκτός αυτού, όντας πολυσχιδής προσωπικότητα έχει και πλήθος άλλων ποικίλων και ετεροκλήτων απασχολήσεων.Εκτός από την εργασία του ως μηχανικού στον ΕΟΤ, το χτήμα και τον Εκπολιτιστικό Σύλλογο στο νησί, την ευκαιριακή συνεργασία του με το Θόδωρο και τους Πόντιους, είναι και μέλος σε μιαν επιστημονική μη κερδοσκοπική εταιρεία για τον εξελληνισμό και την τυποποίηση της επιστημονικής και τεχνικής ορολογίας.  Η εταιρεία αυτή δημιουργήθηκε από το μεράκι κάποιων ενθουσιωδών τύπων, χωρίς καμμιά κρατική ενθάρρυνση και αρωγή. Πες πες μ΄έβαλε και μένα στα αίματα και τελικά με την προτροπή του γράφτηκα από πέρσι μέλος της.Αρχές Ιουνίου με πληροφόρησε πως θα γινόταν ένα συνέδριο για την τυποποίηση της επιστημονικής  ορολογίας στη Μόσχα. Το συζητήσαμε με τις γυναίκες μας εν συνεχεία και προτείναμε στο διοικητικό συμβούλιο να πάρουμε μέρος στο συνέδριο, εκπροσωπώντας της εταιρεία αλλά φυσικά με δικά μας έξοδα, μια που στο ταμείο της δεν υπήρχαν ούτε τα απαιτούμενα για γραμματόσημα. Δέχτηκαν με ενθουσιασμό, μας εφοδίασαν με τα απαραίτητα έγγραφα και ύστερα από  τις αναπόφευκτες και εξ ίσου με τις ισχύουσες άλλοτε χρονοβόρες διαδικασίες, βρεθήκαμε οι τέσσερις μας, να πετάμε για τη Μόσχα με ένα Ιλιούσιν της Αεροφλότ (μέσα στο κύμα των μετονομασιών η εταιρεία είχε κρατήσει το παλιό της όνομα).  from Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία