Τι κάνει ο ναμικιόρης;

Εννοώ, τι σημαίνει η λέξη; Θα μου πείτε, γιατί δεν ανοίγεις ένα λεξικό να δεις τη σημασία της; Θα σας απαντήσω ότι ασφαλώς αυτή είναι η ενδεδειγμένη μέθοδος, αλλά υπάρχει ένα προβληματάκι.Βλέπετε, κανένα από τα μεγάλα λεξικά μας δεν καταγράφει τη λέξη, ούτε τα νεότερα ούτε τα παλιά -εκείνος ο Δημητράκος που διαφήμιζε πως είναι λεξικό «όλης» της ελληνικής και καταγράφει ευλαβικά όλα τα σαρίδια του Ησυχίου, ακόμα και τις λάθος γραφές, απαξιεί (σικ) να καταχωρήσει λαϊκές λέξεις πολύ κοινότερες από τον ναμικιόρη.Ότι ο ναμικιόρης δεν βρίσκεται στα λεξικά μας το ήξερα, και όταν έφτιαχνα το βιβλίο μου Λέξεις που χάνονται συμπεριέλαβα μέσα και αυτή τη λέξη -αναφέροντας τη σημασία που ήξερα, και που την είχα διασταυρώσει με διάφορα γλωσσάρια, ότι ναμικιόρης είναι ο αχάριστος. Οπότε, προς τι το σημερινό άρθρο;Τις προάλλες, μια φίλη σχολίασε στο Φέισμπουκ: Σαν δεν ντρέπεται, ο αναμικιόρης!Αναμικιόρης είναι παραλλαγή του ναμικιόρη. Η ανάπτυξη τέτοιου προτακτικού α-, όχι στερητικού βέβαια, είναι πολύ συνηθισμένο φαινόμενο, συνήθως σε θηλυκά ουσιαστικά (αλησμονιά, αμασχάλη, απαλάμη, αλυγαριά) αλλά όχι μόνο (αράθυμος). Στα αρσενικά, το α- προκύπτει από συνεκφορά με το αόριστο άρθρο (είδα ένα ναμικιόρη, έναναμικιόρη, έν’ αναμικιόρη).Ωστόσο, από τα συμφραζόμενα δεν ταίριαζε η σημασία του αχάριστου, κι έτσι τη ρώτησα τι σημαίνει η λέξη, και μου απάντησε «δύστροπος, τζαναμπέτης, κακός άνθρωπος». Κάπου είχα συναντήσει κι αυτή τη σημασία, την οποία άλλωστε δίνει και το slang.gr, κι έτσι αποφάσισα να γράψω το σημερινό άρθρο.Η λέξη ναμικιόρης είναι δάνειο από τα τούρκικα, nankör, με τη σημασία «αχάριστος». Η τουρκική λέξη είναι περσικής αρχής. Η περσική λέξη είναι σύνθετη από το nan που θα πει ψωμί (όσοι πηγαίνετε σε ινδικά εστιατόρια, θα παραγγέλνετε και ναν, το ινδικό ψωμί) και το kör, που θα πει «τυφλός» -ίδιο και στα τουρκικά, το λέγαμε και στα ελληνικά, κιόρης. Ίσως λοιπόν ο αχάριστος να νοείται ως «τυφλός στο ψωμί» (που τον ταΐζει ο ευεργέτης του).Τη λέξη «ναμικιόρης» τη χρησιμοποιεί ο Τσιφόρος, αλλά ενώ στο γλωσσάρι των βιβλίων του την εξηγεί «αχάριστος», στα κείμενά του φαίνεται να έχει άλλη σημασία. Για παράδειγμα, στο διήγημα «Εξάρες φιλότιμο» από τα Παιδιά της πιάτσας λέει για μιαν αμανετζού ονόματι Ποπάκι: Είχε και τον κινά στα ματάκια του και τα παχάκια του και τα ορεχτικά του, το έκοβες και γινόσουνα αδερφάκι ναμικιόρης, να το φας μέχρι το κοκαλάκι του [το Ποπάκι]. Ολοφάνερα εδώ δεν ταιριάζει το «αχάριστος», μάλλον το «αχόρταγος» ενώ σε άλλο διήγημα του Τσιφόρου το έχω πετύχει (χωρίς να κρατήσω σημείωση) να σημαίνει «δύστροπος».Στην Κρήτη, ο ναμικιόρος είναι ο αχάριστος, κι αυτό το επιβεβαιώνουν τόσο τα λεξικά της διαλέκτου, ανάμεσά τους και του φίλου μας του Βασίλη Ορφανού, όσο και τα κείμενα, όπως π.χ. το υπέροχο δίστιχο «Περβόλι αν κάμεις τον γιαλό και σώπατο τα όρη / πάλι ’ναι αφχαρίστητοι όσοι ’ναι ναμικιόροι». Κάπου είχα πετύχει κι ένα παλιότερο κείμενο, του 19ου αιώνα, όπου κάποιος κατηγορούσε όσους «ναμικιόρηδες … φωνάζουνε κοντράδια για την επανάσταση και για το έχνος [έθνος]».Ο Δαγκίτσης, στο Λεξικό της Λαϊκής, λημματογραφεί τον τυπο «ναμκιόρης» με τη σημασία «αχάριστος». Με την ίδια σημασία δίνει τη λέξη και ο Κωνστ. Κουκκίδης στο λεξικό των τουρκικών δανείων, ο οποίος δίνει και το παράγωγο ‘ναμκιορλίκι’ = η αχαριστία.Ωστόσο, και η σημασία «δύστροπος» έχει κι αυτή τις καταγραφές της. Για παράδειγμα, η λέξη «ναμικιόρης» χρησιμοποιείται σε βιβλίο με χιώτικες ιστορίες, το δε Γλωσσάρι μας πληροφορεί ότι «ναμικιόρης = ο με κακία προκλητικός, εμπαθής». Επίσης, και τα δυο μυκονιάτικα λεξικά, του Μάνεση και του Κουσαθανά, καταγράφουν τη λέξη με παρόμοιες σημασίες, το πρώτο «εκδικητικός, κακός, πεισματάρης» και το δεύτερο «αιμοβόρος, κακός». Ο Κωνστ. Καραποτόσογλου, που έχει κάνει εκτενείς και πολύ ενδιαφέρουσες ετυμολογικές παρατηρήσεις στο λεξικό του Μάνεση (Ελληνικά, τόμ. 55) σημειώνει την ετυμολογία από το τουρκικό nankör όπως ακριβώς την αναλύσαμε πιο πάνω.Αλλά δεν υπάρχει αντίφαση ούτε κάποιο λεξικογραφικό λάθος. Η λέξη nankör σημαίνει «αχάριστος, αγνώμονας» στα τούρκικα. Μεταφέρεται στα ελληνικά με την ίδια σημασία. Σε κάποια μέρη η σημασία μετεξελίσσεται και από τον αχάριστο πηγαίνει στον δύστροπο ή στον εκδικητικό ή κακόψυχο άνθρωπο. Η διολίσθηση αυτή δεν είναι πολύ μεγάλη (και οι δυο έννοιες είναι αρνητικές και θα έλεγε κανείς ότι κάπου τέμνονται) και διευκολύνεται από το γεγονός ότι η λέξη δεν έχει ετυμολογική διαφάνεια. Οπότε, αν εκδοθεί ποτέ ο αντίστοιχος τόμος του Ιστορικού Λεξικού της Νέας Ελληνικής (το οποίο έχει σταματήσει μεν στο λήμμα «δαχτυλωτός» αλλά όπως μαθαίνω θα κυκλοφορήσει φέτος ένας ακόμα τόμος) θα καταγράφει πρώτη τη σημασία «αχάριστος» και δεύτερη την «δύστροπος, κακόψυχος».Η δική μου απορία, όπως θα σχολιάζετε, είναι αν ξέρετε τη λέξη και, αν ναι, με ποια σημασία την ξέρετε.  from Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία