Έχει το παιδί μου δυσλεξία; Τα συμπτώματα σε κάθε ηλικία

Η δυσλεξία είναι νευρολογική διαταραχή, που συχνά χαρακτηρίζει ολόκληρες οικογένειες, και παρεμβαίνει στην εκμάθηση και επεξεργασία της γλώσσας. Γράφει  η Δρ Λίζα Βάρβογλη, Ph.D. Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπεύτρια, Νευροψυχολόγος Η δυσλεξία είναι νευρολογική διαταραχή, που συχνά χαρακτηρίζει ολόκληρες οικογένειες, και παρεμβαίνει στην εκμάθηση και επεξεργασία της γλώσσας. Η δυσλεξία έχει διαφορετικούς βαθμούς σοβαρότητας και εκδηλώνεται με δυσκολία στην αντίληψη και παραγωγή ομιλίας και γλώσσας, συμπεριλαμβανομένης της φωνημικής επίγνωσης (δηλαδή κάθε γράμμα έχει έναν χωριστό ήχο και οι λέξεις αποτελούνται από συμπλέγματα επιμέρους ήχων), στο διάβασμα, στο γράψιμο, την ορθογραφία, τη γραφή με το χέρι, και μερικές φορές στην αριθμητική.Η δυσλεξία δεν είναι το αποτέλεσμα έλλειψης κινήτρων, αισθητηριακής βλάβης, ελλιπούς διδασκαλίας ή στερημένων περιβαλλοντικών/κοινωνικών ή άλλων περιοριστικών συνθηκών, αλλα μπορεί να συνυπάρχει με αυτές.Αν και η δυσλεξία είναι κατάσταση που διαρκεί εφ' όρου ζωής, τα άτομα με δυσλεξία συχνά ωφελούνται από κατάλληλη και έγκαιρη ψυχολογική/εκπαιδευτική παρέμβαση.Συμπτώματα της ΔυσλεξίαςΑναστροφή γραμμάτων, αριθμώνΑδυναμία στην φωνημική επίγνωσηΧαμηλή ικανότητα αποκοδικωποίησης μεμονωμένων λέξεωνΕλλιπής γνώση των συμβόλων και των αντίστοιχων ήχων τουςΣυχνά λάθη στην προφορική ανάγνωσηΜάντεμα του τι μπορεί να «λέει» μια λέξη και όχι ανάγνωσή τηςΑνορθογραφίαΑσχημος γραφικός χαρακτήραςΔυσκολίες στον προφορικό λόγο (πχ εύρεση κατάλληλης λέξης, προφορά, γρήγορη ονομασία αντικειμένωνΚαλή κατανόηση κειμένου (με βοήθεια στην ανάγνωση «δύσκολων» λέξεων και απεριόριστο χρόνο)Κομπιάζει, καθυστερεί, διστάζει όταν διαβάζει φωναχτάΠαραλείπει, επαναλαμβάνει ή προσθέτει λέξεις στο κείμενο όταν διαβάζειΔεν αναγνωρίζει γνωστές λέξειςΠηδάει σειρές, διαβάζει την ίδια σειρά δυο φορέςΧάνει τη θέση του στο κείμενο, ακολουθεί το δάχτυλό τουΔυσκολεύεται να βρει τη βασική ιδέα μιας παραγράφουΈχει δυσκολία στη χρήση λεξικών, εγκυκλοπαιδειών, χαρτώνΆλλες δυσκολίεςσυγχέει δεξί-αριστερόδυσκολία στην εκμάθηση ξένων γλωσσώνανάμικτη προτίμηση για το χέρι με το οποίο θα εκτελέσει κάποιο έργοδυσκολία να βρει τη λέξη για κάποιο αντικείμενοδυσκολίες στη γρήγορη επεξεργασία πληροφοριώνμπερδεύεται εύκολα με σύνθετες οδηγίες/ερωτήσειςδυσκολεύεται να συγκρατήσει λίστα με οδηγίες (μπορεί να εκτελέσει τα ίδια καθήκοντα όταν του τα πουν ένα-ένα)Συμπεριφοράανοργάνωτοςξεχνάει πράγματαανώριμος, αδέξιοςσυχνά βρίσκεται στο λάθος μέρος τη λάθος ώρακουράζεται υπερβολικά, εξαιτίας του βαθμού προσοχής και κόπου που πρέπει να καταβάλειχρησιμοποιεί τακτικές αποφυγής (πηγαίνει συνέχεια για νερό ή στην τουαλέτα)είναι ο κλόουν της τάξης, έχει διασπαστική συμπεριφορά ή είναι εντελώς αποτραβηγμένος (συνήθως πρόκειται για κραυγές βοήθειας από μέρος του παιδιού)μοιάζει να ονειροπολεί και να μην προσέχειΔιάγνωσηΗ έγκαιρη διάγνωση βοηθά στη σωστή αντιμετώπιση της δυσκολίας. Ψυχολογική εξέταση σε βάθος (νοημοσύνη, μνήμη, μαθησιακό προφίλ, συναίσθημα) σε συνεργασία με άλλες ειδικότητες εντοπίζει τη συγκεκριμένη φύση, βάθος και έκταση του προβλήματος.ΑντιμετώπισηΕιδικευμένοι ψυχολόγοι ή λογοπεδικοί καταρτίζουν ατομική βοήθεια καθώς και ολοκληρωμένα προγράμματα για τη σωστή αντιμετώπιση της μαθησιακής δυσκολίας.Τα εγκυρότερα σημάδια για την Αναγνώριση Προβλημάτων Ανάγνωσης/Γραφής (από ερευνητικά δεδομένα)Γενικά, οι γονείς θα πρέπει να προσέξουν αν το παιδί τους δεν έχει καλά ανεπτυγμένη:Αντίληψη της γραπτής μορφής έκφρασηςΓνώση των γραμμάτων (όνομα και ήχο)Εκφραστικό λεξιλόγιοΙκανότητα να θυμηθεί μια ολόκληρη πρόταση ή ιστορίαΦωνολογική και φωνημική αντίληψηΓρήγορη αυτόματη ονομασία αντικειμένωνΓια όλες τις ηλικίες:Είναι το παιδί έξυπνο σε ορισμένα πράγματα, ενώ «μπλοκάρει» σε άλλα;Υπάρχει άλλος στην οικογένεια/συγγενείς με παρόμοια προβλήματα;Έχει δυσκολία στο να ακολουθεί τρεις οδηγίες στη σειρά;Αργησε να μιλήσει ή άργησε να μιλήσει καθαρά;Προσχολική ηλικία-Δημοτικού:Δυσκολία να:δει τη σύνδεση ανάμεσα στους ήχους και τα γράμματα«πει» τους ήχους μιας άγνωστης λέξηςαναγνωρίσει γνωστές λέξειςκαταλάβει ή να θυμηθεί τι διάβασε εξαιτίας του χρόνου και της προσπάθειας που κατέβαλλε για να διαβάσει την κάθε μια λέξη μεμονωμέναΚάνει πολλά λάθη στην ανάγνωση και γραφή με αντιστροφή γραμμάτων ή αντικατάσταση λέξεωνΑλλάζει τη σειρά αριθμών, μπερδεύει τα σύμβολα7-11 ετώνΙδιαίτερη δυσκολία με ανάγνωση ή ορθογραφίαΑντιστρέφει γράμματα και αριθμούς; (πχ, 15 για 51, 3 για ε)Διαβάζει μια λέξη και στη συνέχεια δεν την αναγνωρίζει παρακάτω στη σελίδα ή σε άλλη μορφή (πχ στον πληθυντικό)Γράφει την ίδια λέξη με διαφορετικούς τρόπους, χωρίς να αναγνωρίζει τον σωστόΔυσκολία συγκέντρωσης στην ανάγνωση και ορθογραφίαΔυσκολία κατανόησης του χρόνου και των χρόνων των ρημάτωνΜπερδεύει το δεξί και το αριστερόΑπαντάει ερωτήσεις προφορικά αλλά δυσκολεύεται στα γραπτάΕίναι αδέξιοΔυσκολεύεται με ήχους σε λέξεις (π.χ. αντίληψη ομοιοκαταληξίας)12 ετών-ενήλικεςΛάθη στην ανάγνωσηΟρθογραφικά λάθηΔυσκολία στο να κρατήσει σημειώσεις ή να αντιγράψει από πίνακα/βιβλίοΔυσκολία στην οργάνωση και γράψιμο εκθέσεων, επιστολών ή αναφορώνΑν η απάντηση στις περισσότερες ερωτήσεις είναι «ναι», καλό θα ήταν να αναζητήσετε επαγγελματική βοήθεια.Περισσότερα θέματα για μαθησιακές δυσκολίες εδώ.