Λέξεις στον καθρέφτη, ένας λογολογικός διαγωνισμός για Αλωβήψια

Μια και τελειώνει η βδομάδα ας κάνουμε έναν μικρό λογολογικό διαγωνισμό. Νεολογίζω όπως βλέπετε, μεταφέροντας στα ελληνικά ως «λογολογία» το αγγλικό logology, έναν όρο που τον έπλασε ο Ντμίτρι Μπόργκμαν για να αναφερθεί στην «ψυχαγωγική γλωσσολογία», δηλαδή σε διάφορα παιχνίδια με λέξεις, γράμματα και γενικά με στοιχεία της γλώσσας. Τα λιπογράμματα, τα παντογράμματα, οι καρκινικές φράσεις και όλα τα συναφή ανήκουν στη λογολογία. Βέβαια, τόσο ο όρος logology όσο και ο αντίστοιχος ελληνικός, λογολογία, χρησιμοποιούνται επίσης στη θεολογία, με εντελώς άλλη σημασία αλλά θα κάνουμε πως δεν το είδαμε -βρίσκω πετυχημένο τον όρο ακριβώς για την ψυχαγωγική ενασχόληση με στοιχεία της γλώσσας.Αλλά πλατειάζω. Λοιπόν, θα κάνουμε έναν διπλό διαγωνισμό σήμερα, που αρχικά τον εισηγήθηκε ο φίλος μας ο Στάζιμπος. Επειδή όμως έτσι όπως το εννοούσε ο Στάζιμπος ήταν πολύ δύσκολος ο διαγωνισμός και φοβήθηκα μην αποθαρρυνθείτε, πρόσθεσα και ένα δεύτερο σκέλος που είναι πιο βατό και που δίνει κατά τη γνώμη μου και πιο σημαδιακά αποτελέσματα.Θα αναζητήσουμε «λέξεις στον καθρέφτη» ή, όπως τις λέω, νεολογίζοντας ασύστολα, θα ψάξουμε για Αλωβήψια. Αλλά ο όρος «αλωβήψιο» θα εξηγηθεί παρακάτω.Ο Στάζιμπος είχε την ιδέα του διαγωνισμού από ένα ποστ του Futility closet, όπου μαθαίνουμε ότι:Αν αντιστοιχίσεις καθένα από τα γράμματά της στην κατοπτρική του θέση στο αλφάβητο, (A — Z, B — Y, κτλ.), η λέξη WIZARD γίνεται DRAZIW.Σιγά τα ωά, θα πείτε. Όμως, δεν είναι τόσο απλό. Είναι πολύ δύσκολο να βρείτε λέξεις όπου το πρώτο γράμμα τους να είναι το κατοπτρικό του τελευταίου, το δεύτερο να είναι κατοπτρικό του προτελευταίου και ούτω καθεξής. Εδώ που τα λέμε, στα αγγλικά η μοναδική λέξη που έχω δει να παρουσιάζει αυτή την ιδιότητα είναι η λέξη WIZARD.Ο Στάζιμπος είχε την ιδέα να αναζητήσουμε ελληνικές λέξεις οι οποίες να παρουσιάζουν την ίδια ιδιότητα, δηλαδή το πρώτο τους γράμμα να είναι κατοπτρικό του τελευταίου, κτλ. Φυσικά, στις ελληνικές λέξεις η αντιστοίχιση των κατοπτρικών θα γίνει με βάση το ελληνικό αλφάβητο: Α — Ω, Β — Ψ, Γ — Χ κτλ.Αυτή η μέθοδος, να αντιστοιχίζουμε τα γράμματα μιας λέξης με τα κατοπτρικά τους στο αλφάβητο έχει όνομα, λέγεται Atbash, και αρχικά είχε χρησιμοποιηθεί σαν μια απλή μέθοδος κρυπτογράφησης στο εβραϊκό αλφάβητο. Ονομάστηκε έτσι από το πρώτο, το τελευταίο, το δεύτερο και το προτελευταίο γράμμα του εβραϊκού αλφαβήτου ((Aleph-Tav-Beth-Shin). Στα ελληνικά, τα αντίστοιχα γράμματα είναι ΑΩΒΨ, οπότε αν θέλουμε να βγάλουμε ένα ελληνικό όνομα, προσθέτοντας και απαραίτητους φθόγγους για να μπορούμε να το προφέρουμε καταλήγουμε στο ΑλΩΒήΨιο.Με τη μέθοδο αυτής της αντιστοίχισης, το όνομα ΝΙΚΟΣ ΣΑΡΑΝΤΑΚΟΣ μετατρέπεται στο ΜΠΟΚΗ ΗΩΘΩΜΖΟΚΗ, ενώ ο τίτλος του ιστολογίου μας («Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία») γίνεται ΚΠ ΞΥΛΥΠΗ ΥΓΚΕΜ ΖΣ ΦΠΟΣ ΖΚΕΗ ΠΗΖΚΘΠΩ. Βέβαια, η κρυπτογράφηση με βάση αυτή την αντιστοίχιση, ενώ είναι πολύ εύκολο να γίνει, φαντάζομαι πως θα είναι εξίσου εύκολο να αποκρυπτογραφηθεί.Όπως βλέπετε στο άρθρο της Βικιπαίδειας, υπάρχουν κάμποσες αγγλικές λέξεις αν «αλωβηψιαστούν» δίνουν άλλες υπαρκτές αγγλικές λέξεις, π.χ. «irk»=»rip», «low»=»old», «hold»=»slow», κτλ. ενώ αναφέρεται μόνο μία λέξη που «αυτοαλωβηψιάζεται» δηλαδή κατοπτρίζεται στον εαυτό της, η WIZARD-DRAZIW.Οπότε ο διαγωνισμός μας με δύο σκέλη.Πρώτο σκέλος, το σχετικά εύκολο: να βρείτε ελληνικές λέξεις που αν τα γράμματά τους αντιστοιχιστούν κατοπτρικά να δίνουν άλλες ελληνικές λέξεις, σε οποιονδήποτε λεκτικό τύπο.Για να δώσω ένα παράδειγμα, η λέξη ΑΝΩ έχει ως… αλωβήψιο τη λέξη ΩΜΑ (το Α κατοπτρικό του Ω, το Μ κατοπτρικό του Ν και το Ω βεβαίως κατοπτρικό του Α).Το δεύτερο σκέλος, πολύ πιο δύσκολο, είναι να βρείτε ελληνικές λέξεις, σε οποιονδήποτε λεκτικό τύπο, που το πρώτο τους γράμμα να είναι κατοπτρικό του τελευταίου, το δεύτερο κατοπτρικό του προτελευταίου, κ.ο.κ.Προφανώς, οι λέξεις της κατηγορίας αυτής πρέπει να έχουν ζυγό αριθμό γραμμάτων. Ο Σταζιμπος βρήκε ένα μόνο παράδειγμα, κι αυτό λιγάκι τραβηγμένο απο τα μαλλιά, αφού είναι το ΑΜΝΩ (δοτική του «αμνός»). Πράγματι, το Α είναι κατοπτρικό του Ω και το Μ είναι κατοπτρικό του Ν, έτσι το ΑΜΝΩ (που κατοπτρίζεται σε ΩΝΜΑ) ικανοποιεί τις προδιαγραφές του προβλήματος.Αμφιβάλλω αν θα βρεθεί άλλη λέξη στο δεύτερο σκέλος του διαγωνισμού -αλλά μπορεί να πέφτω έξω.Αντίθετα, νομίζω ότι αν το πάρουμε ζεστά θα βρούμε αρκετα Αλωβήψια στο πρώτο σκέλος, δηλαδή λέξεις που με κατοπτρική αντιστοίχιση να δίνουν άλλες, επίσης υπαρκτές, λέξεις όπως το ΑΝΩ δίνει το ΩΜΑ.Η κατοπτρική αντιστοίχιση των γραμμάτων του ελληνικού αλφαβήτου είναι βέβαια η εξής:Α ——– ΩΒ ——–  ΨΓ  ——— ΧΔ ———- ΦΕ ———- ΥΖ ———- ΤΗ ———- ΣΘ ———- ΡΙ ———- ΠΚ ———- ΟΛ ———- ΞΜ ———- ΝΝ ———- ΜΞ ———- ΛΟ ———- ΚΠ ———- ΙΡ ———- ΘΣ ———- ΗΤ ———- ΖΥ ———- ΕΦ ———- ΔΧ ———- ΓΨ ———- ΒΩ ———- ΑΠάρτε μολύβια και καλά Αλωβήψια!  from Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία