Προεόρτια μεζεδάκια

Έστω και σε συνθήκες κρίσης, γιορτές έρχονται -το επόμενο Σαββατοκύριακο έχουμε Χριστούγεννα, και όπως λέγαμε το πρωί στη λαϊκή της γειτονιάς τα φετινά Χριστούγεννα είναι του εργοδότη, αφού πέφτουν Κυριακή κι έτσι μόνο η Δευτέρα είναι έκτακτη αργία, ενώ άλλες χρονιές, που πέφτουν μεσοβδόμαδα, οι γιορτές φαίνονται να είναι του εργαζόμενου -αν και, θα έλεγε ο Πρεβέρ ή ο Σαββόπουλος, κάθε μέρα του αφεντικού είναι κατά βάθος.Οπότε, προεόρτια μεζεδάκια.Θα μπορούσαμε να τα πούμε και μεζεδάκια με μουστάκια, μια και έχουμε καναδυό τέτοιες περιπτώσεις στο σημερινό άρθρο -και ξεκινάμε με αυτές.Μουστάκια, ας πούμε, φόρεσε ο Σκάι στην Ελένη Θεοχάρη, ή έστω μισά μουστάκια, αφού και τις δυο ιδιότητές της τις αναφέρει μισές θηλυκές και μισές αρσενικές. Γιατί «Γενική Διευθυντής» και όχι «Γενική Διευθύντρια»; Ο ορος θαρρώ είναι απόλυτα καθιερωμένος. Κάπως λιγότερο ο όρος «Διευθύνουσα σύμβουλος», επειδή λιγότερες γυναίκες φτάνουν σε τέτοιες θέσεις. Όταν όμως φτάνουν δεν μπορεί να έχουν μουστακοφόρους τίτλους. Και έχω την εντύπωση ότι είναι «αναπληρώτρια» διευθύνουσα σύμβουλος, δεν κάθεται στον πάγκο.* Ακόμα πιο παχιά μουστάκια φόρεσε αθλητικός ιστότοπος σε Αργεντίνα δημοσιογράφο, αλλά υπάρχουν ελαφρυντικά. Συγκεκριμένα, γράφτηκε ότι «Η Maria Clara Rositano σε tweet που έκανε αναφέρε ότι η Αρχεντίνος, πρώην ομάδα του Λαουτάρο Ρινάλντι, θα πάει στη FIFA για να διεκδικήσει τα χρήματα που της οφείλει ο Παναθηναϊκός από τη μεταγραφή του Αργεντινού επιθετικού. Πάντως, η Αργεντινός δημοσιογράφος δεν αναφέρει κάτι περισσότερο, όπως π.χ το ύψος του ποσού το οποίο διεκδικεί η Αρχεντίνος».Τα ελαφρυντικά για το τερατώδες «η Αργεντινός δημοσιογράφος» είναι δύο. Αφενός, η έλξη από το Αρχεντίνος, που είναι το όνομα της πρώην ομάδας του ποδοσφαιριστή. Αφετέρου, ότι το θηλυκό του πατριδωνυμικού «ο Αργεντινός» είναι «η Αργεντινή», που συμπίπτει με το όνομα της χώρας. Όμως, κάπως πρέπει να τις λέμε τις γυναίκες από την Αργεντινή. Το ΛΚΝ απαξιοί να ασχοληθεί με κύρια ονόματα. Ο Μπαμπινιώτης προτείνει «η Αργεντινή – η Αργεντινέζα», το ίδιο και το Χρηστικό. Θαρρώ πως και το «η Αργεντίνα» καλό είναι.* Μέρες που είναι, σκεφτόμαστε χιόνια, έλατα, ταράνδους και άλλα τέτοια πολικά. Στο πολικο σκηνικό ανήκει και το Βόρειο Σέλας, το οποίο όμως είναι άβολο στην κλίση του.Φίλος πρόσεξε σε άρθρο του tvxs τον τίτλο: Στη μαγεία του βόρειου σέλας, και με ρωτάει αν είναι αποδεκτός ο άκλιτος τύπος.Θα έλεγα ότι έχει ελαφρυντικά, αλλά δεν είναι αποδεκτός. Αν μας χρειαστεί η γενική, θα πούμε «του σέλαος». Υπάρχει και ο τύπος «του σέλατος» που έχει πλεονέκτημα ότι δίνει ομαλότερον πληθυντικό, αλλά πόσα σέλατα ή σέλαα θα έχετε πια;Δείτε πάντως και τη σχετική συζήτηση στη Λεξιλογία.* Κι ένα φωτογραφικό μεζεδάκι. Είχα πάει μια επίσκεψη χτες προς την πλατεία Ρηγίλλης και είδα την εξής πινακίδα από κάποια έκθεση.Σκέφτομαι λοιπόν πως όταν κάνεις τον κόπο να συγκεντρώσεις έργα 34 «διεθνών πρωτοπόρων» που συνομιλούν με το έργο ενός μεγάλου Έλληνα συγγραφέα, καλό είναι να κάνεις τον κόπο να γράψεις σωστά στις αφίσες και στις πινακίδες σου το όνομα του συγγραφέα!Άκου «ΚαζαΤΖάκης»!* Κι άλλες φορές έχουμε σχολιάσει επιστολές αναγνωστών της Καθημερινής σχετικές με γλωσσικά θέματα -και έχω παρατηρήσει ότι οι περισσότεροι επιστολογράφοι εκφράζουν έναν ακραίο γλωσσικό συντηρητισμό.Πρόσφατο παράδειγμα, η επιστολή ενός γιατρού, με τίτλο «Τα «μπ, ντ, γκ»… σε χώρες και πόλεις». Ο επιστολογράφος θεωρεί λανθασμένες κάποιες καθιερωμένες αποδόσεις ξένων τοπωνυμίων επειδή στην ντόπια γλώσσα προφέρονται αλλιώς, και θέλει να μας πείσει να λέμε μη λέμε «Σικάγο» αλλά «Σικάγκο», να μη λέμε «Γλασκόβη» αλλά (Χριστός και Παναγιά!) «Γκλασγκόβη», να μη λέμε «Χαβάη» αλλά «Χαουάη» και… Μισίσιπη αντί για Μισισιπή.Εννοείται ότι προτείνει επίσης να μην κλίνουμε τα ξένα τοπωνύμια που έχουν συμμορφωθεί με το ελληνικό τυπικό, διαφωνεί δηλαδή με το καθιερωμένο ‘Σκάλα του Μιλάνου’.Βρίσκω εντελώς λανθασμένη τη λογική του. Ο λόγος που εξελληνίσαμε το Γκλάσγκοου και το κάναμε Γλασκόβη ήταν, ανάμεσα στα άλλα, για να το προσαρμόσουμε εν μέρει στη φωνητική της γλώσσας μας. Αν είναι να πούμε «ΓΚλασΓΚόβη», χίλιες φορές προτιμότερο το γνήσιο Γκλάσγκοου.Το πιο αστείο είναι ότι μερικές από τις αποδόσεις που προτείνει είναι λάθος στη γλώσσα του πρωτοτύπου. Θεωρεί λάθος το Ρέτζο Καλάμπρια και το Ρέτζο Εμίλια, όμως στα ιταλικά έτσι προφέρονται, και όχι Ρέτζιο.* Μια και είμαστε στη στήλη της αλληλογραφίας, προσέξτε μιαν ακυρολεξία στο επόμενο γράμμα, όπου ένας αρχιτέκτονας θεωρεί άκαιρη τη διεκδίκηση επιστροφής της Αφροδίτης της Μήλου, διότι: «Εκτιμώ ότι, εφόσον έχουμε θέσει ως (εθνική) προτεραιότητα τη διεκδίκηση των Γλυπτών του Παρθενώνα, μια ταυτόχρονη διεκδίκηση της Αφροδίτης της Μήλου θα υποδαύλιζε την όποια περαιτέρω προσπάθειά μας.»Θα υπονόμευε θέλει να πει. Υποδαυλίζω σημαίνει «ενισχύω εντέχνως» και μάλιστα κακά πράγματα, πάθη, μίση και τέτοια.* Το έχουν σε τίτλο τόσες μέρες και δεν το έχουν διορθώσει -εννοώ κυπριακόν ιστότοπο που έχει άρθρο με τίτλο: Η ατάκα του Πρέδορυ για τους «εξ Ελλάδος επισκέπτες».Πέρα από το αστειο, ενδιαφέρον έχει το πώς άραγε μπουρδουκλώθηκαν έτσι τα γράμματα της λέξης (λείπει κι ένα όμικρον, κάπου θα παράπεσε).* Κάποιοι στο Μαξίμου πήραν στα σοβαρά το σαρδάμ του Τσίπρα για τη Μυτιλήνη και τη Λέσβο, κι έτσι σε νον-πέιπερ (ceci n’est pas un papier!) του Μαξίμου η Μυτιλήνη και η Λέσβος αναφέρονται σαν δυο διαφορετικά νησιά, κάνοντας τους Κερκυραίους να ζηλέψουν που δεν αναφέρεται η Κέρκυρα χωριστά από τους Κορφούς:Σε κάποιον σατιρικό ιστότοπο γράφτηκε ότι για να μη γίνουν άλλα τέτοια λάθη, υπάρχει σχέδιο να χωριστεί με διώρυγα το νησί στα δύο, και το δυτικό τμήμα να ονομαστεί Λέσβος ενώ το ανατολικό Μυτιλήνη.Φίλος Μυτιληνιός (που σχολιάζει και εδώ) σχολίασε ότι ακόμα κι αυτό θα ήταν καλή λύση διότι έτσι θα έσπαγε επιτέλους στα δύο και ο εκτρωματικός Δήμος Λέσβου, η πιο παράλογη συνέπεια της άκαμπτης εφαρμογής της αρχής «ένα νησί = ένας δήμος» του σχεδίου Καλλικράτης. (Όχι εντελώς άκαμπτης βέβαια, διότι και η Κρήτη, που επίσης είναι ένα νησί, έχει καμιά εικοσαριά δήμους, ενώ βέβαια δεν είναι 20πλάσια της Λέσβου).* Φίλη στέλνει μαργαριτάρι του Τσίπρα που πέρασε ασχολίαστο -ίσως επειδή δεν θεωρείται λάθος, εσείς θα κρίνετε.Στο 1.30 περίπου του βιντεακιού, ο πρωθυπουργός λέει για την ανεργία και τα άλλα προβλήματα «που μας κληρονόμησαν οι καταστροφικές κυβερνήσεις της προηγούμενης πενταετίας» -ή κάτι τέτοιο.Ωστόσο, εμείς κληρονομήσαμε τα προβλήματα -οι προηγούμενες κυβερνήσεις μας τα κληροδότησαν ή μας άφησαν κληρονομιά τα προβλήματα.Βέβαια, υπάρχει μια τάση τα ρήματα να γίνονται μεταβατικά, κι όπως σε λίγο θα πάψει να θεωρείται λάθος η μεταβατική χρήση του ‘διαρρέω’, πχ. «κύκλοι του υπουργείου διέρρευσαν την είδηση ότι…», έτσι μπορεί κάποτε να δεχτούμε και το «κληρονόμησα ένα οικόπεδο στον γιο μου»* Ο νέος υπουργος Παιδείας Κ. Γαβρόγλου είπε σε πρόσφατη συνέντευξη τύπου:«Νομίζω ότι αυτή τη στιγμή ακούω τον εαυτό μου να λέει προφανότητες, οπότε να σταματήσω»Φίλος με ρωτάει αν υπάρχει η λέξη «προφανότητα».Του απάντησα:Αν δεν παράγουμε μια λέξη τη μέρα, πώς θα φτάσουμε το στόχο των 5 εκατομμυρίων;Δεν την έχει τη λέξη κανένα λεξικό, αλλά ξέρουμε τι εννοεί, «προφανή πράγματα». Μόνο το Χρηστικό έχει την προφάνεια (ιδιότητα του προφανούς) αλλά στα αρχαία η λέξη αυτή είχε διαφορετική σημασία.Εγώ με το φτωχό μου το μυαλό θα έλεγα «για να μη σας λέω προφανή/αυτονόητα πράγματα». Ή ίσως, κοινοτοπίες.* Ένα ενδιαφέρον τεκμήριο για τη βυθομέτρηση του IQ των εθνικιστών.Εθνικιστικός ιστότοπος δημοσιεύει τη φωτογραφία που ακολουθεί, με ύμνους για τη «Μπουμπουλίνα» μας που ύψωσε την ελληνική σημαία μπροστά σε εκατοντάδες τραμπούκους Αλβανούς:Αρκεί μια δεύτερη ματιά στη φωτογραφία για να δούμε ότι η Μπουμπουλίνα δεν υψώνει καμιά σημαία αλλά παίρνει φωτογραφία με το κινητό της, ενώ τη σημαία τη φέρει το αυτοκίνητο (το οποίο προφανώς είναι διπλωματικό).Και παρεμπιπτόντως η Μπουμπουλίνα ήταν αρβανίτισσα.* Πολυμήχανος κορέκτορας χτύπησε σε επιστημονικό άρθρο του Χάφιποστ:…Οι εν λόγω ασθένειες μεταδίδονται μόνο μέσω της μητέρας, έτσι η συγκεκριμένη τεχνική χρησιμοποιεί το ωράριο της δότριας καθώς επίσης το ωράριο της μητέρας και το σπέρμα του πατέρα προκειμένου να αναπτυχθεί το έμβρυο. …Πώς γίνεται, δύο φορές, να μετατραπεί το «ωάριο» σε «ωράριο»; Κάποιον κορέκτορα τποψιάζομαι.* Τελευταίο κρούσμα «ισοπέδωσης του χρόνου στο Διαδίκτυο», δηλαδή του φαινομένου να ξεθάβεται μια περσινή ή προπέρσινη είδηση, να κυκλοφορεί στο Διαδίκτυο και να προκαλεί ενθουσιασμό ή αγανάκτηση, χωρίς κανείς να παίρνει χαμπάρι ότι η είδηση είναι προπέρσινη: κυκλοφόρησε και αναδημοσιεύτηκε απο πολλούς γνωστούς ιστότοπους η είδηση ότι το περιοδικό Σαρλί Εμπντό στο εξώφυλλό του είχε σκίτσο με την Κριστίν Λαγκάρντ να πνίγει έναν πολίτη και τη λεζάντα «Σώστε την Ευρώπη. Πνίξτε έναν Έλληνα» (παράδειγμα από το thetoc.gr)Ωστόσο, το σκίτσο δεν είναι φετινό αλλά περσινό, αλλά αυτό δεν το επισημαίνει κανείς από τους δεκάδες ιστότοπους που αναδημοσίευσαν την ταχαμείδηση.Το πιο αστείο είναι ότι ο ιστότοπος Thesecretrealtruth επισήμανε ότι προκειται για περσινό σκίτσο και έψεξε τους και καλά έγκριτους ιστότοπους για δεοντολογικό σφάλμα!* Και κλείνω θυμίζοντάς σας την παρουσίαση των βιβλίων των εκδόσεων Αρχείο, τη Δευτέρα 19.12 στις 19.30 στον Παρνασσό, όπου θα μιλήσω κι εγώ για τα Αττικά του Κ. Βάρναλη: from Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία