Βιβλία για τις γιορτές και φέτος!

Ο Δεκέμβρης είναι μήνας με πολλές γιορτές και συνδέεται με πολλές παραδόσεις. Έχει και το ιστολόγιο δημιουργήσει τις παραδόσεις του, που μερικές από αυτές είναι δεκεμβριάτικες -χτες, ας πούμε, ξεκίνησε η διαδικασία για την ανάδειξη της λέξης της χρονιάς -αν δεν το κάνατε, μπορείτε να δείτε τι πρότειναν οι άλλοι και να υποβάλετε κι εσείς τις προτάσεις σας.Με το σημερινό άρθρο τηρούμε μιαν άλλη παράδοση του ιστολογίου ή, για να μη λέω μεγάλα λόγια, μια συνήθεια που έχουμε καθιερώσει τα τελευταία χρόνια: να δημοσιεύουμε  λίγο πριν από τις γιορτές ένα βιβλιοφιλικό άρθρο, ακριβώς για να ανταλλάσσουμε προτάσεις. Το περυσινό άρθρο με ιδέες για βιβλία βρίσκεται εδώ, ενώ το προπέρσινο άρθρο θα το βρείτε εδώ. Τέλος, μπορείτε να βρείτε εδώ το αντίστοιχο άρθρο του 2013.Πρακτικά, μπορείτε να προτείνετε ό,τι βιβλίο θέλετε, αλλά θα σας συνιστούσα να αναφέρετε κυρίως βιβλία που εκδόθηκαν τα τελευταία 3-4 χρόνια και ακόμα καλύτερα μέσα στο 2016. Να διευκρινίσω ότι ζητάω η έκδοση να είναι πρόσφατη, όχι η συγγραφή του βιβλίου. Και φυσικά περιλαμβάνονται και επανεκδόσεις βιβλίων που ήταν εξαντλημένα.Γιατί επιμένω στα καινούργια βιβλία; Επειδή, και δεν θα κουραστώ να το επαναλαμβάνω, στις πολύ ιδιόμορφες συνθήκες κρίσης που περνάμε σήμερα το μεγάλο πρόβλημα το αντιμετωπίζουν οι νέες εκδόσεις. Παρόλο που τα βιβλία που εκδίδονται τα τελευταία χρόνια έχουν χαμηλότερες τιμές από τα παλαιότερα, ο ανταγωνισμός που αντιμετωπίζουν από παλιότερες, καλές και πάμφθηνες εκδόσεις είναι οξύτατος και εντείνεται ακόμα περισσότερο μέσα στις γιορτές. Βλέπετε, εξαιτίας της κρίσης των εφημερίδων, οι περισσότερες κυριακάτικες εφημερίδες προσφέρουν από ένα βιβλίο (και όχι μόνο) μαζί με κάθε φύλλο τους. Έπειτα, πολλοί εκδοτικοί οίκοι, και μάλιστα από τους κορυφαίους, διαθέτουν το παλιό τους στοκ σε εξευτελιστικές τιμές, με εκπτώσεις που φτάνουν το 80%. Τρίτον, έχουν πληθύνει πολύ τα βιβλιοπωλεία που διαθέτουν μεταχειρισμένα και πάμφθηνα βιβλία, ενώ τα τελευταία χρόνια ακόμα και περίπτερα του κέντρου βγάζουν πάγκους με παλιά, καλά βιβλία. Και, τέταρτον, μέσα στις γιορτές πολλοί εκδοτικοί οίκοι και άλλοι φορείς κάνουν και έκτακτα μπαζάρ, όπου πάλι διαθέτουν βιβλία κοψοχρονιάς.Για τον βιβλιόφιλο η κατάσταση αυτή είναι από ευνοϊκή έως παραδεισένια: ακόμα κι όταν το εισόδημά του έχει περικοπεί εξαιτίας της μνημονιακής λαίλαπας, οι εκπτώσεις στα βιβλία συχνά είναι ακόμα μεγαλύτερες, οπότε η βιβλιαγοραστική του δύναμη συχνά όχι απλώς δεν έχει μειωθεί, αλλά ίσως και να έχει αυξηθεί, υπό τον όρο ότι αγοράζει μόνο προσφορές και μεταχειρισμένα. Όμως για τον εκδότη, που βγάζει νέα βιβλία, η ίδια κατάσταση είναι ασφυκτική αφού τα καινούργια βιβλία, όσο και να ρίξουν τις τιμές τους, πάντα θα είναι ακριβότερα από τις προσφορές ή από τα μεταχειρισμένα.Γι’ αυτό και επιμένω σε πρόσφατα βιβλία.Για να ξεκινήσω ευλογώντας τα γένια μου, εγώ φέτος έβγαλα ένα βιβλίο (ενώ έχω στα σκαριά άλλα δύο που εκτός σοβαρού απροόπτου θα κυκλοφορήσουν μέσα στο 2017). Πρόκειται βέβαια για το βιβλίο που παρουσίασα μόλις προχτές, τα Αττικά, τη συλλογή 400 χρονογραφημάτων του Κώστα Βάρναλη με θέμα την Αθήνα και την Αττική, που βλέπω ότι έχει φτάσει στα βιβλιοπωλεία (και τα ηλεβιβλιοπωλεία) και που, τολμώ να πω, δεν είναι κακή ιδέα για χριστουγεννιάτικο δώρο.Υπάρχει βέβαια και ένα ακόμα φετινό βιβλίο στο οποίο έχω βάλει το χέρι μου, και εννοώ τη βραβευμένη βιογραφία του Γιώργου Κοτζιούλα από την Αθηνά Βογιατζόγλου, με τίτλο «Ποίηση και πολεμική» από τις εκδόσεις Κίχλη -στο βιβλίο αυτό έχω γράψει το επίμετρο και έχω συντάξει το γλωσσάρι (μια και ο Κοτζιούλας χρησιμοποιεί στα έργα του όχι λίγους ηπειρώτικους ιδιωματισμούς). Να θυμίσω ότι το βιβλίο τιμήθηκε με το βραβείο του ηλεπεριοδικού «Ο αναγνώστης» στην κατηγορία Δοκιμίου-μελέτης.Κλείνω την περιαυτολογία αναφέροντας και ένα περσινό δικό μου, τη συλλογή διηγημάτων του Ναπολέοντα Λαπαθιώτη «Τα δεκατρία ντόμινα« (εκδόσεις Ερατώ), τον τρίτο τόμο διηγημάτων του Λαπαθιώτη, με τον οποίο ολοκληρώνεται η έκδοση των διηγημάτων του.Ένα πολύ σημαντικό βιβλίο κυκλοφόρησε πριν από λίγο καιρό από τις φιλικές Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου και δεν έχω καν προφτάσει να το παρουσιάσω εδώ. Πρόκειται για το μυθιστόρημα «Για τα πληγωμένα μας αδέρφια» του Ζοζέφ Αντράς, φετινό βραβείο Γκονκούρ πρωτοεμφανιζόμενου συγγραφέα. Αφηγείται τη ζωή και τον θάνατο του Φερναν Ιβτόν, του μοναδικού Γάλλου που εκτελέστηκε (στη γκιλοτίνα) κατά τον πόλεμο της Αλγερίας. Ο Ιβτόν, κομμουνιστής εργάτης που είχε προσχωρήσει στο FLN, το απελευθερωτικό μέτωπο της Αλγερίας, εκτελέστηκε επειδή είχε βάλει βόμβα στο εργοστάσιο όπου δούλευε, σε μια κίνηση καθαρά συμβολική -αφού είχε φροντίσει να μην υπάρχει καμιά πιθανότητα για θύματα από την έκρηξη. Πιο σωστά, ο Ιβτόν εκτελέστηκε με πρόσχημα τη βόμβα -η οποία άλλωστε εντοπίστηκε και εξουδετερώθηκε πριν εκραγεί- για παραδειγματισμό -η κυβέρνηση των σοσιαλιστών, με υπουργό Δικαιοσύνης τον Φρανσουά Μιτεράν ήθελε να δώσει ένα μήνυμα. Έγραψα ότι ο Αντράς τιμήθηκε με το βραβείο Γκονκούρ για το βιβλίο του -αλλά αξίζει να επισημανθεί ότι αρνήθηκε το βραβείο.Από τον ίδιο εκδοτικό οικο να αναφέρω και το ιστορικό δοκίμιο του Έντσο Τραβέρσο «Η ιστορία ως πεδίο μάχης«. Ο υπότιτλος, «Ερμηνεύοντας τις βιαιότητες του 20ού αιώνα» προσδιορίζει και το θέμα του βιβλίου.Ένα άλλο βιβλίο που δεν έχω προλάβει να παρουσιάσω ακόμα -αν και μπορεί να το κάνω πριν από τις γιορτές- είναι η συλλογή παπαδιαμαντικών δοκιμίων «Ο στεναγμός των πενήτων» του Σταύρου Ζουμπουλάκη (Πανεπιστημιακές εκδόσεις Κρήτης). Ένα εξαιρετικά καλογραμμένο βιβλίο, συλλογή άρθρων στα οποία ο Ζουμπουλάκης εξετάζει διάφορα θέματα σχετικά με τον Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη (χάρηκα όταν είδα πως ένα μικρό άρθρο έχει ως αντικείμενο το αθησαύριστο διήγημα «Η νοσταλγία του Γιάννη» που είχα βρει και είχα εκδώσει πρόπερσι). Ωστόσο, ένα άλλο θέμα που θέτει ο Ζουμπουλάκης με ενδιαφέρει πολύ περισσότερο:Πρέπει/μπορεί να μεταφραστεί (ή να μεταγλωττιστεί, αν διαφωνείτε με τον όρο) ο Παπαδιαμάντης για τις νεότερες γενιές; Εκτός απροόπτου, θα το συζητήσουμε και εδώ, ίσως σύντομα.Ένα άλλο φετινό βιβλίο που όμως το παρουσίασα εδώ μέσα στη χρονιά είναι, από τις εκδόσεις Ερατώ, η αυτοβιογραφία του Ερνστ Τόλερ «Ήμουν ένας Γερμανός«. Ο Τόλερ ήταν σημαντική μορφή της γερμανικής πρωτοπορίας στη δεκαετία του 1920, εκπρόσωπος του εξπρεσιονισμού, ήταν όμως και αγωνιστής της αριστεράς, πρόεδρος της βραχύβιας Σοβιετικής Δημοκρατίας του Μονάχου το 1919. Αυτοεξορίστηκε μετά την άνοδο των ναζί στην εξουσία και από το 1936 ζούσε στις Ηνωμένες Πολιτείες. Το 1939 αυτοκτόνησε στη Νέα Υόρκη εξαιτίας της ανέχειας και μη μπορώντας να αντέξει την είδηση του εγκλεισμού του αδερφού και της αδερφής του σε στρατόπεδο.Ένα άλλο βιβλίο με μεταφραστικό ενδιαφέρον είναι η πρόσφατη επανέκδοση του κλασικού μυθιστορήματος της Φλάνερι Ο’ Κόνορ «Και οι βιασταί αρπάζουσιν αυτήν» που είχε μεταφραστεί έξοχα από τον Αλέξανδρο Κοτζιά. Στην επανέκδοση, από τον εκδοτικό οίκο Αντίποδες, χρησιμοποιείται και πάλι η κλασική μετάφραση του Κοτζιά αλλά με νέα επιμέλεια ώστε να φύγει η σκουριά που είχε πιάσει σε μερικά σημεία. Υπάρχει επίσης νέο επίμετρο -έτσι το παλιό καλό κρασί μπαίνει σε καινούργιο ασκί και γίνεται ακόμα καλύτερο.Από τον ίδιο εκδοτικό οίκο είχαμε παρουσιάσει πριν από μερικούς μήνες εδώ τη βραβευμένη συλλογή διηγημάτων του Κώστα Περούλη «Αυτόματα«.Αλλά αυτά τα λίγα βιβλία τα αναφέρω απλώς ως έναυσμα για τη συζήτηση -αξία θα έχει να προτείνει ο καθένας βιβλία για τις γιορτές, ώστε να πάρουμε ιδέες και να ενημερωθούμε και οι υπόλοιποι. Σας ακούω λοιπόν!  from Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία